γράφτηκαν για έναν, διαβάστηκαν απ' όλους

Όλοι μας μεγαλώσαμε με παραμύθια και ιστορίες γεμάτες συμβολισμούς (που εκλάβαμε, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, ως αληθινούς ) και τα οποία μας βοήθησαν να κατανοήσουμε την πραγματικότητα, ν’ αναγνωρίσουμε τους εαυτούς μας και να βρούμε τη θέση μας στον κόσμο. Μεγαλώνοντας παιδιά, μαθαίνουμε κι εμείς με τη σειρά μας ν’ αφηγούμαστε και να σκαρώνουμε ιστορίες.  Ιστορίες για το κάθε τι, που δεν είναι ποτέ ακριβώς πραγματικές, αλλά ούτε κι εντελώς φανταστικές. Και με  αυτές τις ιστορίες, πέρα από το να καταφέρουμε να φάνε τα παιδιά μας τα φρούτα τους, να περάσουν όσο γίνεται πιο ανώδυνα τις ατελείωτες ώρες μέσα στο αυτοκίνητο και να μην κλωτσούν τις γάτες, στοχεύουμε κυρίως εκεί που δε φτάνει η λογική. Να τα καθησυχάσουμε, να τα καθοδηγήσουμε, να τα προστατέψουμε, να τα διδάξουμε, να τα ενθαρρύνουμε…

Ιστορίες για να τα αγαπάμε και να το γνωρίζουν.

Σε τίποτα δε φαίνεται να διαφέρουν οι προθέσεις όλων μας από εκείνες των συγγραφέων στις περιπτώσεις που ακολουθούν.  Πρόκειται για μεγάλες μορφές της λογοτεχνίας, με διαφορετικές προσωπικότητες, έχουν άλλους τρόπους κι άλλα μέσα, και σίγουρα μας προσφέρουν ένα θαυμαστό αποτέλεσμα απαράμιλλης λογοτεχνικής αξίας, αλλά αυτό που τους κινεί δεν διαφέρει και πολύ απ’ αυτό που ωθεί μία μαμά να σκαρφιστεί ένα “μαγικό” τραγουδάκι που θα κρατήσει το τέρας κάτω από το κρεββάτι μακρυά γι’ απόψε!

Κάθε φορά που διαβάζουμε στα παιδιά μας θα πρέπει ν’ αναγνωρίζουμε πριν και πάνω απ’ οτιδήποτε άλλο αυτές τις προθέσεις, το ήθος, την ευθύνη και την αισθητική που θα πρέπει να απαιτούμε από οποιοδήποτε βιβλίο χαρακτηρίζεται ως “παιδική λογοτεχνία”.

Την αγάπη προς τα παιδιά και την επιθυμία να μεγαλώνουν ευτυχισμένα.

Επιλογές από τη Βιβλιοθήκη μας, vol. 01

Ξεκίνησαν ως έξι ιστορίες από τρεις συγγραφείς προς τέσσερις μικρούς αναγνώστες.  Κι έγιναν τρία ξεχωριστά βιβλία που διαβάστηκαν ( ή θα πρέπει να διαβαστούν) απ’ όλους.

“Οι Περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων”
(συχνά αναφερόμενο ως “Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων”)
του Charles Lutwidge Dodgson, με τη χρήση του ψευδωνύμου Lewis Caroll
τίτλος πρωτοτύπου: Alice’s Adventures in Wonderland
πρώτη έκδοση: 1865, από τον οίκο MacMillan & Co.

Το καλοκαίρι του 1862, ο Λιούις Κάρολ επινόησε και διηγήθηκε μία ιστορία στις τρεις κόρες ενός φίλου του, τη 13χρονη Λορίνα Σαρλότ Λίντελ, τη 10χρονη Άλις Πλέζανς Λίντελ και την 8χρονη Ίντιθ Mέρι Λίντελ, για να διασκεδάσει την πλήξη τους, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με πλοίο.  Ήταν η ιστορία ενός μικρού κοριτσιού που επίσης έπληττε στην καθημερινότητά του κι αναζητώντας την περιπέτεια έπεσε μέσα σε μία κουνελότρυπα. 
Τα τρία κορίτσια τη λάτρεψαν!

Η μεσαία από τις κόρες, Άλις (Αλίκη), ζήτησε από τον Κάρολ να καταγράψει τη διήγηση, γεγονός που οδήγησε στη συγγραφή της πρώτης μορφής του έργου που επρόκειτο να αποτελέσει ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας παιδικής λογοτεχνίας, υπό τον τίτλο Alice’s Adventures Under Ground (Οι Περιπέτειες της Αλίκης κάτω από τη Γη).

Η πρώτη μορφή του έργου, που δεν προοριζόταν για δημοσίευση, ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 1863 κι αφιερώθηκε το Νοέμβριο του επομένου έτους σε αυτό το κορίτσι, την Αλίκη Λίντελ, με τη σημείωση “δώρο Χριστουγέννων προς ένα αγαπητό παιδί, σε ανάμνηση μία καλοκαιρινής μέρας”.

Αν κι ακολούθησαν πολλές εκδοτικές περιπέτειες του κειμένου μέχρι την παρουσίασή του το 1965 στη μορφή που το έχουμε σήμερα, γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία και παραμένει ένα από τα δημοφιλέστερα λογοτεχνικά έργα, έχοντας μεταφραστεί σε περισσότερες από πενήντα γλώσσες.

Το κείμενο είναι διαθέσιμο εδώ από το Project Gutenberg.
( παρακαλώ ενημερωθείτε πριν για τους Όρους Χρήσης)

Εδώ μπορείτε να δείτε τα βιβλία που έχουν εκδοθεί στα Ελληνικά και καταγραφεί από το Biblionet.

Οι εκδόσεις αυτές αποτελούν μεταφράσεις του πρωτοτύπου ή διασκευές.

σημ.: Παρακαλώ αποφύγετε νύξεις σε αμφιλεγόμενα σημεία της βιογραφίας του συγγραφέα, δεν εξυπηρετούν τους σκοπούς της ανάρτησης και θα διαγραφούν.

“Παραμύθια”
του E.E. Cummings
τίτλος πρωτοτύπου: Fairy Tales
έκδοση 1965, από τον οίκο Harcourt

Ο Έντουαρντ Έστλιν Κάμμινγκς, ένας από τους σημαντικότερους ποιητές τους 20ου αιώνα, έγραψε τα τρία από τα τέσσερα παραμύθια που περιέχονται – “Ο γέρος που έλεγε γιατί“, “Το σπίτι που έφαγε κουνουπόπιτα” και “Το κοριτσάκι που το έλεγαν Εγώ“- για την κόρη του, Νάνσι, μεταξύ 1919 και 1924.  Η τέταρτη ιστορία, Ο Ελέφαντας και η Πεταλούδα, γράφτηκε αργότερα, μετά το 1948, για τον εγγονό του.

Στην πρώτη ιστορία, εκατομμύρια άνθρωποι με τα προβλήματά τους παραμάσχαλα, φτάνουν στο σπίτι ενός καλόκαρδου ξωτικού που ζούσε σε ένα μακρινό αστέρι.  Ο Γέρος που έλεγε γιατί, είναι, σύμφωνα βέβαια  με τους ανθρώπους, υπεύθυνος για όλα τα προβλήματά τους, κι έτσι αποφασίζουν να πάνε στο ξωτικό και να του ζητήσουν να τους απαλλάξει!

Ο Ελέφαντας κι η Πεταλούδα παρουσιάζει την αγάπη ανάμεσα σε έναν Ελέφαντα, που ζούσε πέρα ψηλά στην κορφή ενός στριφογυριστού δρόμου και καθόταν όλη μέρα χωρίς να κάνει τίποτα, και μία Πεταλούδα, που αποφάσισε μία μέρα να τον επισκεφτεί και να τον προσκαλέσει για μία βόλτα, και κατεβαίνοντας το στριφογυριστό δρόμο που μοσχοβολούσε μετά τη βροχή, να πάνε πέρα μακρυά, εκεί που δεν έχει πάει ο Ελέφαντας ποτέ.

Το Σπίτι που έφαγε κουνουπόπιτα, αποφασίζει να μοιραστεί με χαρά τη μοναχική του ζωή μ’ ένα πουλί, και να φροντίσουν ο ένας τον άλλο.

Και ένα κορίτσι που το έλεγαν Εγώ συναντά μετά από ένα μεγάλο περίπατο τον εαυτό του!

Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε στα Ελληνικά από τις Εκδόσεις Νεφέλη, το 2009, σε μετάφραση της Ροδούλας Παππά και εικονογράφηση, ειδικά για την ελληνική έκδοση, του Πάολο Γκέτσι.
Το 2009 ήταν το έτος γέννησης της κόρης μας και αυτό είναι το πρώτο “κανονικό” βιβλίο που μπήκε στη βιβλιοθήκη της.  Την ιστορία με τον Ελέφαντα και την Πεταλούδα, που είναι η αγαπημένη της, την έχω διαβάσει εκατοντάδες φορές, με όλους τους πιθανούς κι απίθανους τρόπους.  Η μικρή έχει παίξει με αυτό, έχει ζωγραφίσει μέσα στης σελίδες του, έχει κοιμηθεί πάνω του… 
Ακόμα όμως και μετά από τόσες αναγνώσεις, κάθε φορά που θα της το ξαναδιαβάσω, ξεχειλίζω από μία γλυκιά νοσταλγία.

Και οι τέσσερις ιστορίες είναι τόσο ονειρικές και παιχνιδιάρικες, με τόση απλότητα στην πλοκή κι έμφαση στη λατρεία της φύσης, που προκαλεί μεγάλη έκπληξη το πως καταφέρνει ο συγγραφέας με χιούμορ, απόλυτη φυσικότητα και διακριτικούς συμβολισμούς ν’ αγγίξει μεγάλα ερωτήματα όπως “γιατί υπάρχω;”, “ποιος είμαι;”,  ή “τί είναι αγάπη;”
Όταν το βιβλίο κλείνει, οι ιστορίες δεν τελειώνουν…  είναι από εκείνες που μας αγγίζουν τόσο βαθειά, ώστε να συνεχίζονται μέσα στο νου μας και τη φαντασία των παιδιών μας, και να μας κάνουν να χαμογελάμε…

 

“Οι Κουρούνες της Αχλαδούπολης”
του Aldous Huxley
τίτλος πρωτοτύπου: The Crows of Pearblossom
πρώτη έκδοση:  1967, από τον οίκο Random House

Ναι, ο Άλντους Χάξλεϋ έχει γράψει παιδικά βιβλία, και μάλιστα δύο!  Αυτό το βιβλίο το έγραψε για την ανιψιά του, Ολίβια, η οποία περνούσε μεγάλες περιόδους της ζωή της μαζί του και με τη γυναίκα του, στο σπίτι τους στην έρημο της Καλιφόρνια.  Έκαναν μεγάλους περιπάτους κατά τους οποίους το ζευγάρι χαιρόταν να αφηγείται ιστορίες στο πεντάχρονο κορίτσι.  Όταν το κορίτσι μετακόμισε στην πόλη Πίαρμπλοσσομ (ελεύθερη μετάφραση “Αχλαδούπολη”) που απείχε μόλις μερικά χιλιόμετρα από το σπίτι των Χάξλεϋ, γράφτηκε η ιστορία αυτή, και δόθηκε στη μικρή Ολίβια κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων του 1944.  Το χειρόγραφο επιστράφηκε στο συγγραφέα με την παράκληση να το εικονογραφήσει.  Η φωτιά που κατέστρεψε το σπίτι του μερικά χρόνια αργότερα και ο θάνατός του το 1963 κράτησαν στην αφάνεια την ιστορία για πάρα πολύ καιρό.  Ευτυχώς όμως ένα αντίγραφο είχε διασωθεί.
Όταν το βιβλίο εκδόθηκε το 1967, η Ολίβια ήταν ήδη παντρεμένη με τον κο. Γιώργο Κασσαπίδη και κατοικούσε στην Ύδρα, ενώ είχαν αποκτήσει και μία κόρη, ηλικίας τότε 5 ετών… την ηλικία ακριβώς που είχε η μητέρα της όταν γράφτηκαν “οι Κουρούνες της Αχλαδούπολης”.

Πρόκειται για την ιστορία του Κύριου Κουρούνου και της Κυρίας Κουρούνας, που ζουν πάνω σε ένα δέντρο στην Αχλαδούπολη.  Εξαιτίας όμως του Κροταλία που κατοικεί στη βάση του δέντρου, τα αυγουλάκια της Κυρίας Κουρούνας δεν βρίσκουν ποτέ την ευκαιρία να εκκολαφθούν.  Κάθε φορά που εκείνη πηγαίνει για ψώνια, ο Κροταλίας τα καταβροχθίζει!  Αφού λοιπόν τον συλλαμβάνει επ’ αυτοφώρω να καταπίνει το 297ο αυτό της γι’ αυτό τον χρόνο, η Κυρία Κουρούνα ζητάει από τον Κύριο Κουρούνο να πάει μέσα στην τρύπα του Κροταλία και να τον σκοτώσει.
Ο Κύριος Κουρούνος όμως το σκέφτεται καλύτερα και ζητάει τη βοήθεια του φίλου του, του σοφού γερο-Κουκουβάγιου, για να βρουν μία λύση…

 

Το ότι το βιβλίο αυτό έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά, το ανακάλυψε ο σύζυγός μου, πριν από λίγο καιρό, σε μία από τις αναζητήσεις του.  Είχε εκδοθεί το 2006 από τις εκδόσεις Διήγηση και μάλιστα με εικονογράφηση της εκπληκτικής Beatrice Alemagna (που τη γνωρίζω λόγω δουλειάς εδώ και χρόνια, αλλά στην Ελλάδα έχει γίνει γνωστή περισσότερο από τη συνεργασία της με τις Εκδόσεις Κόκκινο).
Όταν όμως αρχίσαμε να το αναζητάμε, έζησα μία μεγάλη απογοήτευση: ενώ το είχαμε υποσχεθεί στην κόρη μας, δε μπορούσαμε να το βρούμε πουθενά, είχε εξαντληθεί από τον εκδότη!  Σε μία ύστατη προσπάθεια, και χωρίς καν να ελπίζω πια σε κάποιο θετικό αποτέλεσμα, έκανα μία τελευταία ερώτηση, μήπως με κάποιο τρόπο καταφέρουν να μου το βρουν.
“Το συγκεκριμένο βιβλίο το έχω στο βιβλιοπωλείο”, ήταν η απάντηση που έλαβα.

Και, να το!

Καθώς το διάβαζα ξανά, θυμήθηκα μία φράση που είχε διατυπώσει κάποτε ο συγγραφέας του, και αποτελεί ίσως μία από τις αιτίες που με οδήγησαν σε αυτές τις σημειώσεις:

“Τα παιδιά είναι αξιοπρόσεκτα για την ευφυΐα και το πάθος τους, την αδιαλλαξία προς την υποκρισία, την καθαρότητα και τη σκληρότητα της όρασής τους.” – Aldous Huxley