το ταξίδι

Το πουλί στον ουρανό είναι γαλάζιο, στο δέντρο πράσινο, στο νου σου κόκκινο.  Στο κλουβί;  Στο κλουβί δεν έχει χρώμα.
Φ.Φ.

Πώς μιλάς σ' ένα πεντάχρονο παιδί για τον πόλεμο; 
Όταν έρθει στο σπίτι από το σχολείο με τραγουδάκια και ποιηματάκια για τις εθνικές επετείους, σημαίες, ιστορίες και στεφάνια, πώς ακριβώς του μιλάς για τη ζωή και το θάνατο και το τί σημαίνει να είσαι Έλληνας;  Πώς απαντάς αυτό το "και γιατί, μαμά, αφού η Ειρήνη είναι Καλή και ο Πόλεμος Κακός, οι άνθρωποι κάνουν πόλεμο;"...

Ήμουν διαβασμένη.  Είχα μελετήσει ό,τι κυκλοφορεί, είχα προετοιμάσει και πιθανά σενάρια εξέλιξης της συζήτησης, είχα τις απαντήσεις σε όλες τις πιθανές ερωτήσεις, και είχα "παίξει την κασέτα" πολλές φορές μέσα στο κεφάλι μου, για να είμαι σίγουρη.

Και φυσικά, όπως κάθε φορά, η προετοιμασία αποδείχτηκε μάταιη.

"Μαμά, είπαμε "όχι" σ' αυτούς που ήρθαν να μας πάρουν την πατρίδα μας. 
Αν μας πάρουν εμάς το σπίτι μας σε ένα πόλεμο, μαμά, πού θα πάμε;"

Το Σπίτι Μας. 
Η απώλεια της εστίας την τρόμαζε περισσότερο από την απώλεια της ζωής.  

Τί σημαίνει να είσαι Έλληνας; 
Τί ακριβώς σημαίνει να έχεις αυτή την ευθύνη;

Ένας καλό και συμβατός βιβλιοπώλης μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικός ακόμα και από τον καλύτερο ψυχοθεραπευτή.  Και σου μένουν και τα βιβλία!
Υπάρχει ένας κατακόκκινος μικροσκοπικός καναπές στην πόλη, πάνω στον οποίο μπορείς να καθίσεις και να αναζητήσεις το δρόμο σου...  Πάνω σ' αυτό τον καναπέ μερικές ημέρες πριν με είχε συναντήσει ένας κόκκινος χαρταετός.  Και για να είμαι ακριβής, μου τον είχε αφήσει η βιβλιοπώλης στο χέρι, αλλά εκείνος τινάχτηκε απότομα και η ουρά του με χτύπησε κατευθείαν στο κεφάλι. Και για κάποιο λόγο είχα επιλέξει να μην τον ακολουθήσω εκείνη τη στιγμή. 
Όταν όμως η κόρη μου με ρώτησε πού θα πάμε αν μας έπαιρναν το σπίτι μας, ήξερα ότι έπρεπε να γυρίσω πίσω, στον κόκκινο καναπέ, στον κόκκινο χαρταετό. 

"Το Ταξίδι του Φερεϋντούν"

του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου
εικονογράφηση: Φιρουζέ Αχλαγί
εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, 2013

Η ιστορία ενός παιδιού που ταξιδεύει με οδηγό έναν κόκκινο χαρταετό, χάρτη ένα άγραφο βιβλίο και πυξίδα μία φράση:  

"ν' αγαπάς το φως, την ομορφιά και τη γνώση"

Δε θα μιλήσω εδώ για το ποιος ήταν ο Φερεϋντούν Φαριάντ από το Χοραμσάρ.

Ούτε για το πόσο συνέβαλε στην κατανόηση της ουσίας του να είναι κάποιος Έλληνας.

Το παραμύθι αυτό του Γρήγορη Χαλιακόπουλου με βοήθησε να μιλήσω στο παιδί μου για το τι σημαίνει να χάνεις σπίτι, οικογένεια και πατρίδα, να μένεις μόνος, και να ξεκινάς το ταξίδι, ν' ακολουθείς το όνειρό σου, να γράφεις την ιστορία της ζωής σου με ίδιο σου το αίμα, να περπατάς εκατόν πενήντα ημέρες και εκατόν πενήντα νύχτες για να περάσεις το Αιγαίο νύχτα πάνω σε φουσκωτή βάρκα...

Δε μπορώ να εξηγήσω στο παιδί μου ακριβώς τι είναι ο πόλεμος, διότι δεν τον καταλαβαίνω ούτε εγώ η ίδια.  Ούτε την ειρήνη μπορώ να την εξηγήσω, ξέρεις ότι την είχες μόνο όταν τη χάσεις. 
Κατά τη διάρκεια τη λες απλώς "ζωή"...

Ο πόλεμος δεν είναι ένα όπλο και η ειρήνη το λουλούδι στην κάνη.  Υπάρχει και μία άλλη κατάσταση που ενώ δεν είναι πόλεμος, δε μοιάζει με ειρήνη.  Το ότι δεν είμαι σκλάβος, δε σημαίνει ότι είμαι ελεύθερος. 
Το ότι δεν είμαι κάτι άλλο, δε σημαίνει ότι είμαι Έλληνας...

Και από αυτό το λήθαργο μόνο ο λόγος και η τέχνη μπορούν να μας ξυπνήσουν.

"Μαμά, γιατί θα πρέπει να τα περάσω όλ' αυτά;"
"Για να διδαχθείς, παιδί μου.  Μόνο όποιος διαθέτει γνώση είναι ελεύθερος."
Γ.Χ.

Από το οπισθόφυλλο:

Μ' ένα όνειρο μεγάλωσε ο Φερεϋντούν από το Χοραμσάρ. Να μάθει γράμματα και να γυρίσει όλον τον κόσμο μ' ένα ποδήλατο. Κι όταν το σπίτι του βομβαρδίστηκε στον πόλεμο, το μόνο που του απέμεινε ήταν ο πολύχρωμος χαρταετός του. Τον πέταξε όσο πιο ψηλά μπορούσε, πέρασε τα σύννεφα, πλησίασε τ' αστέρια... 

Γιατί ένα παιδί από τη μακρινή Περσία να θέλει να φύγει από την πατρίδα του; Πόσο μπορούν οι άνθρωποι ν' ακούν πάνω από τα κεφάλια τους τρομακτικούς ήχους από αεροπλάνα που σκορπούν το θάνατο με τις δολοφονικές τους βόμβες; Κι όταν το ταξίδι της φυγής είναι αναπόφευκτο, ποιος έχει το δικαίωμα να ορίζει τα όνειρα και τις επιλογές εκείνου που αναζητεί μιαν άλλη πατρίδα; Στην Ελλάδα, τον Φερεϋντούν αγάπησαν και υπερασπίστηκαν οι ποιητές. Γιατί γνώριζαν και κείνοι πως η ζωή είναι το πιο όμορφο ποίημα, το πιο όμορφο ταξίδι...

Ο δάσκαλος μου είπε: "Θέλω να λες "Είμαι Πέρσης" και να καμαρώνεις γι' αυτό!"  Έτσι έκανα κι εγώ, αγαπητά μου παιδιά, καμάρωνα παντού πως είμαι Πέρσης.  Όταν όμως έλεγα πως είμαι Έλληνας, αισθανόμουν καλύτερα.  Ο Γιάννης Ρίτσος μού έμαθε πως Έλληνας δεν είναι αυτός που ζει μέσα στα σύνορα που έχουν χαράξει οι κυβερνήτες του κόσμου.  Είναι ο άνθρωπος εκείνος που αγαπά την ειρήνη, τα γράμματα, τους ανθρώπους...
Γ.Χ.

Εδώ μπορείτε να ρίξετε μια ματιά στο βιβλίο και να διαβάσετε μερικά στοιχεία για τον ίδιο το Φερεϋντούν Φαριάντ, το συγγραφέα Γρηγόρη Χαλιακόπουλο και την εικονογράφο Φιρουζέ Αχλαγί.